Mùa nóng ở Việt Nam kéo dài, nắng gắt kèm độ ẩm cao khiến cơ thể ra mồ hôi nhiều và mất nước nhanh hơn bình thường. Nhiều người chỉ chú ý uống thật nhiều nước để giải khát mà quên mất vấn đề điện giải như natri, kali cũng bị cuốn theo mồ hôi. Khi nước vào quá nhiều nhưng khoáng lại không đủ, cơ thể có thể thấy uể oải, chóng mặt, chuột rút, khó tập trung. Bài viết này tập trung giải thích cách bù nước mùa hè theo từng tình huống, phân biệt khi nào chỉ cần nước lọc, khi nào nên uống đồ uống có điện giải và gợi ý những lựa chọn quen thuộc với người Việt như nước dừa, nước sâm, nước trái cây pha loãng, giúp giải nhiệt một cách cân bằng và an toàn.
Khi nào chỉ cần uống nước lọc, khi nào cần thêm điện giải
Trong sinh hoạt bình thường như làm việc văn phòng, đi lại nhẹ nhàng trong ngày, hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh chỉ cần uống đủ nước lọc, nước đun sôi để nguội hoặc nước lọc có thêm vài lát chanh, cam là đã phù hợp. Cơ thể có thể nhận thêm natri, kali, magiê từ bữa ăn với cơm, rau, thịt, cá, nên không nhất thiết phải dùng nước điện giải đóng chai mỗi ngày. Tuy nhiên, nếu phải làm việc ngoài trời nắng, tập thể thao cường độ cao trên 60 phút, đi xe đường dài giữa trời nóng hoặc ra mồ hôi như tắm, nhu cầu về điện giải sẽ khác hẳn. Trong những trường hợp đó, có thể cân nhắc các loại nước uống chứa một lượng vừa phải natri, kali hoặc pha một ly nước điện giải tự chế để việc bù nước trở nên hiệu quả hơn.
Mùa hè nên uống bao nhiêu nước và uống như thế nào
Nhiều người chỉ uống nước khi đã khát khô cổ, nhưng cảm giác khát thường xuất hiện chậm hơn so với tình trạng thiếu nước của cơ thể. Thay vì đợi đến lúc khát mới uống, có thể chia nhỏ lượng nước trong ngày, cứ khoảng 1–2 giờ uống 1 cốc nhỏ 100–200 ml, uống chậm từng ngụm. Cách này giúp cơ thể hấp thu đều, giảm cảm giác đầy bụng, khó chịu. Nước nên ở mức mát, gần nhiệt độ phòng, tránh uống thật lạnh ngay sau khi đi ngoài trời nắng về vì dễ gây khó chịu cho dạ dày, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa nhạy cảm. Bên cạnh nước lọc, một phần nước trong ngày cũng đến từ canh, súp, trái cây chứa nhiều nước như dưa hấu, dưa lê, thanh long, giúp thực đơn mùa hè phong phú hơn.
Gợi ý đồ uống giải nhiệt quen thuộc với người Việt
Người Việt có rất nhiều loại thức uống giải nhiệt dân dã, vừa dễ tìm vừa phù hợp khí hậu nhiệt đới. Nước sâm mía lau, rễ tranh, la hán quả, bông cúc… thường được chọn khi trời oi bức, tuy nhiên nên dùng với lượng đường vừa phải để tránh nạp quá nhiều năng lượng. Nước chanh hoặc tắc pha loãng với chút muối là lựa chọn quen thuộc ở các quán nước vỉa hè, vừa giải khát vừa tạo cảm giác tỉnh táo. Ngoài ra, các loại chè đậu xanh, đậu đen, hạt sen ăn kèm đá cũng rất phổ biến; khi dùng có thể giảm lượng đường, thêm nhiều nước để vừa giải nhiệt vừa bổ sung chất lỏng. Điều quan trọng là không nên xem các món uống này như một dạng nước thay thế hoàn toàn nước lọc trong ngày mà chỉ sử dụng như phần bổ sung.
Nước dừa, trái cây và các nguồn điện giải tự nhiên
Nước dừa tươi là thức uống rất được ưa chuộng vào mùa nắng ở Việt Nam, vừa mát, vị ngọt tự nhiên, lại chứa kali, một số khoáng chất và một phần natri. Tuy nhiên, vì vẫn có đường tự nhiên nên người có nhu cầu kiểm soát đường huyết nên dùng lượng vừa phải, kết hợp với chế độ ăn tổng thể. Bên cạnh nước dừa, chuối, cam, bưởi, đu đủ, dưa hấu, dưa gang là nguồn kali dễ thấy trong bữa ăn hàng ngày. Ăn trái cây nguyên quả giúp nhận thêm chất xơ và vitamin, đồng thời góp phần bù nước. Với những người ra mồ hôi nhiều, có thể kết hợp một ly nước trái cây pha loãng với nước lọc, giảm bớt lượng đường và vẫn tận dụng được khoáng chất từ trái cây để hỗ trợ cân bằng điện giải.
Có nên uống nước thể thao, nước điện giải đóng chai mỗi ngày
Nhiều loại nước thể thao được quảng bá là giúp bù nước nhanh, chứa điện giải với tỉ lệ gần giống dịch cơ thể. Những sản phẩm này thường phù hợp hơn với người tập luyện cường độ cao, vận động dưới nắng gắt, tài xế đường dài hoặc lao động phổ thông phải làm việc trong môi trường nóng bức kéo dài. Với người làm văn phòng, học sinh, sinh viên chỉ di chuyển nhẹ nhàng trong không gian có điều hòa, sử dụng nước điện giải nhiều đường và natri mỗi ngày có thể không cần thiết. Ngoài chi phí, lượng đường thêm vào còn cộng dồn với thức ăn khác trong ngày. Nếu muốn dùng, có thể ưu tiên sản phẩm ít đường, dùng trong những thời điểm ra mồ hôi nhiều thay vì uống thay nước lọc.
Tự pha nước điện giải đơn giản tại nhà
Đối với những ngày phải đi ngoài trời nắng lâu hoặc tham gia hoạt động thể thao, nhiều người chọn cách pha nước điện giải tại nhà để chủ động về lượng đường và muối. Một công thức đơn giản là dùng nước đun sôi để nguội, thêm một ít muối ăn, vắt chanh hoặc cam, kèm một thìa nhỏ đường hoặc mật ong để dễ uống hơn. Tỷ lệ nên ở mức nhạt, vị mặn chỉ thoang thoảng, không nên cho quá nhiều muối vì có thể không phù hợp với người cao huyết áp hoặc người phải hạn chế natri theo tư vấn y tế. Nước pha xong nên được bảo quản trong chai sạch, dùng trong ngày, tránh để lâu ở nhiệt độ phòng. Nếu có bệnh nền hoặc đang theo dõi sức khỏe đặc biệt, nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng thường xuyên.
Mẹo bù nước an toàn cho dân văn phòng và nhóm dễ nhạy cảm với nắng nóng
Người làm việc văn phòng thường ngồi lâu trong phòng điều hòa, độ ẩm thấp khiến cơ thể thải nước qua hô hấp mà khó nhận ra, dẫn đến đau đầu, mệt mỏi về cuối ngày. Một số mẹo đơn giản là để sẵn chai nước trên bàn và đặt nhắc nhở giờ uống nước, ưu tiên nước lọc, trà nhạt, hạn chế trà sữa và nước ngọt có gas. Người lớn tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người làm việc ngoài đường như shipper, bảo vệ, công nhân công trường là nhóm nên cẩn thận hơn với nắng nóng. Những đối tượng này thường được khuyến nghị đội nón, mặc áo sáng màu, tìm chỗ nghỉ mát xen kẽ khi làm việc và chú ý bù nước, có thể mang theo nước lọc hoặc nước có thêm chút muối, chanh, tránh đợi đến lúc choáng váng mới uống. Khi có dấu hiệu bất thường như chóng mặt nhiều, nôn ói, mạch nhanh, cảm giác lẫn lộn, nên tìm hỗ trợ y tế sớm, bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế tư vấn chuyên môn.